Ojcowie broni palnej, cz. 3

By Mr.Pete

Cykl „ojcowie broni palnej” przedstawia sylwetki najważniejszych osób na przestrzeni wieków, związanych z rozwojem i propagowaniem broni strzeleckiej. Pierwsza część z obszerniejszym wstępem dostępna jest w tym wpisie.

Postacie, które zasłynęły przed XX wiekiem N-W

Leon Nagant (1833-1900) – Belgia **
Belgijski konstruktor broni, brat Emila Naganta. Wraz z nim prowadził założona przez siebie firmę produkującą broń. Zasłynął jako konstruktor słynnego rewolweru Nagant M1893 znanego na świecie jako Nagant M1895 i używanego przez armię carskiej Rosji jak i polską (znany jako Nagant wz.30 i wz.32). Leon Nagant zaprojektował dla swojego rewolweru również dedykowany nabój – 7.62×38mmR.
Związany z:
-rewolwer  wz.1895
-nabój 7.62×38mmR Nagant

Emile Nagant (1830-1902) – Belgia **
Belgijski inżynier i konstruktor broni strzeleckiej. W 1859 roku w Liege założył wraz ze swoim bratem Leonem fabrykę produkującą broń, samochody i inne maszyny. Emile był zdolnym konstruktorem, zaprojektował kilka wzorów rewolwerów, z których niektóre zostały przyjęte do uzbrojenia kilku armii państwowych – np. Nagant mod. 1887 został przyjęty w armii szwedzkiej, norweskiej i belgijskiej. Z kolei Nagant 1893 zaprojektowany przez jego brata Leona, był na wyposażeniu armii w Rosji (jako Nagant M1895) i w Polsce (jako Nagant wz.30). Emile Nagant jest również twórcą karabinu powtarzalnego, na którego bazie Siergiej Mosin (łamiąc patenty Naganta) opracował słynny karabin Mosin wz. 1891.
Związany z:
-rewolwer wz.1887
-rewolwer wz.1895
-karabin Mosin-Nagant wz.1891

Charles Newton (1868-1932) – USA *
Amerykański prawnik i wielki entuzjasta broni palnej. Sporo eksperymentował z różnymi typami amunicji, co przyniosło kilka udanych nowych typów nabojów używanych do dziś (np. .22 Savage High-Power z 1912, .256 Newton z 1913, czy .250 Savage z 1915). Charles Newton zbudował również serię karabinów sportowych na bazie niemieckich mechanizmów, które były zasilane nabojami jego pomysłu.
Związany z:
-nabój 5.6×52mm R (.22 Savage High-Power)
-nabój .250 Savage
-nabój .256 Newton
-nabój .22 Newton
-nabój .30 Newton
-nabój .33 Newton
-nabój .35 Newton
-nabój .40 Newton
-karabin Newton First Model 1916
-karabin Newton Model 1922
-karabin Newton Second Model 1924

Josef Nickl (brak danych) – Austria *
Były pracownik fabryki Mausera, gdzie pracował od 1904 roku i był odpowiedzialny za całą linię pistoletów kieszonkowych produkowanych przez tego giganta zbrojeniowego. Następnie od roku 1919 zatrudniony przez czeskie zakłady Zbrojovka Brno. Tam również zaprojektował szereg oryginalnych i bardzo udanych modeli broni krótkiej. Przyczynił się do powstania pierwszego oficjalnego pistoletu armii Czechosłowacji jakim był CZ vz.24.
Związany z:
-pistolet Mauser Model 1910
-pistolet Mauser Model 1914
-pistolet CZ vz.22
-pistolet CZ vz.24

Henry Nock (1741-1804) – Wielka Brytania *
Angielski wynalazca i rusznikarz. Stworzył wiele innowacyjnych modeli broni, m.in. siedmiolufową broń salwową (volley gun) ze specjalnym typem zamka (tzw. screwless lock), dwulufowy pistolet z odłączaną kolbą (w 1793), 9 calowy pistolet kawaleryjski (w 1797). Był głównym dostawcą broni dla wojsk brytyjskich podczas wojen napoleońskich. Nock produkował również bardzo wysokiej jakości pistolety pojedynkowe i strzelby (głównie dubeltówki) myśliwskie.
Związany z:
-kartaczownica salwowa

Thorsten Nordenfelt (1842-1920) – Szwecja *
Szwedzki bankier i producent uzbrojenia. W latach 80 -tych XIX w. inny szwedzki konstruktor broni – Helge Palmcrantz poprosił go o sfinansowanie projektu jego kartaczownicy. Nordenfelt się zgodził, ale pod warunkiem, że ta broń musiała mieć w nazwie jego nazwisko. Projekt zakończył się sukcesem i dzięki niemu Nordenfelt założył firmę Nordenfelt Gun & Ammunition Company, która miała fabryki w Szwecji, Anglii i Hiszpanii. Produkowała głównie broń artyleryjską. W roku 1888 wraz z Hiramem Maximem założył w Niemczech zakład produkujący szybkostrzelne działa i karabiny maszynowe.
Związany z:
-kartaczownica Nordenfelta

Helge Palmcrantz (1842–1880) – Szwecja *
Szwedzki wynalazca i przemysłowiec. Twórca znanej kartaczownicy (oryginalnie nazywającej się  kulspruta m/1875), która w świecie znana jest jako kartaczownica Nordenfelta mimo, że on ją tylko sfinansował, a właściwym twórcą jest Palmcrantz.
Związany z:
-kartaczownica Nordenfelta

Samuel Pauly (1766-1824) – Francja *
Pułkownik armii francuskiej i konstruktor broni. Z polecenia Napoleona zajmował się udoskonaleniem karabinu wojskowego mod. 1777. W roku 1812 skonstruował pierwszą strzelbę śrutową ze stałą lufą i przesuwnym zamkiem. Był również mentorem Johanna N. Dreyse. W 1908 roku opracował – wspólnie z Francois Prélatem – metodę syntezy piorunianu rtęci (przypadkowo wyizolowanego przez angielskiego chemika Edwarda Charlesa Howarda w roku 1799), a następnie masę inicjującą na jego bazie z udziałem czarnego prochu. Wynalazek ten gwałtownie przyspieszył rozwój broni strzeleckiej i amunicji zespolonej umożliwiając zamianę zamka skałkowego na zamek kapiszonowy.

Henry Peabody (1826-1903) – USA *  
Amerykański konstruktor, który zasłynął przede wszystkim jako autor nowego typu zamka do broni odtylcowej.  Opracował nowy typ zamka klinowego (falling block lock), który opatentował w roku 1862. Zastosował go w karabinie swojego autorstwa, który niestety nigdy nie stał się popularny. Jednakże na jego bazie powstał karabin znany dziś pod nazwą Martini-Henry, zaprojektowany przez szwajcarskiego rusznikarza Fredericka von Martini i amerykańskiego konstruktora Alexandra Henry’ego. Karabin ten został przyjęty do uzbrojenia przez armię brytyjską w roku 1871.
Związany z:
-karabin Peabody
-karabin Martini-Henry

Henri Pieper (1840-1897) – Niemcy *
Niemiecki konstruktor i producent broni. W roku 1859 wyemigrował do Belgii, do zagłębia rusznikarskiego w Liege, gdzie jako pierwszy opracował technologię produkcji broni, którą można by nazwać technologią maszynową. W ten sposób produkował opracowaną przez siebie dubeltówkę. Poza tym Henri Pieper opracował wiele nowych typów rozwiązań konstrukcyjnych broni, ulepszał też inne znane konstrukcje. Po jego śmierci firma, którą założył została przekształcona w nową spółkę, której wyroby trafiały na rynek pod marką Bayard. Jego syn Nicolas Pieper (twórca pistoletu z łamanymi lufami, który był produkowany przez firmę w Steyr w latach 1909-1939) również był konstruktorem broni.
Związany z:
-strzelba Diana

James Purdey (1784- brak danych) – Wielka Brytania **
Angielski przedsiębiorca i konstruktor broni palnej. Działał zawodowo w Birmingham i Londynie. Współpracował z takimi ówczesnymi tuzami wśród konstruktorów broni jak Joseph Manton i Alexander J. Forsyth.  Założył w 1816 roku słynną na całym świecie i istniejącą do dziś firmę James Purdey & Sons, która produkuje najwyższej klasy długą broń myśliwską i sportową. Do jego najbardziej znanych wynalazków należą podwójne ryglowanie i zamek o konstrukcji nazwanej jego nazwiskiem.

Eliphalet Remington (1793-1861) – USA *
Amerykański przemysłowiec i wynalazca. Założył w 1816 przedsiębiorstwo Remington Arms, które zajmowało się głównie produkcją pistoletów, a teraz należy do największych producentów broni palnej na świecie. Firmę rozwinął jego syn Philo.

Philo Remington (1816-1889) – USA **
Amerykański przemysłowiec, wynalazca, konstruktor broni i biznesmen. Najstarszy syn Eliphaleta Remingtona – twórcy przedsiębiorstwa Remington Arms. W 1839 dołączył do przedsiębiorstwa ojca, firmy E. Remington & Son. W 1845 do rodzinnego biznesu dołączył młodszy brat Samuel, a nazwę firmę po raz kolejny zmieniono na E. Remington & Sons. Przez 25 lat był menedżerem oddziału mechanicznego w tym przedsiębiorstwie. Bardzo rozwinął tę firmę i przyczynił się do jej światowego sukcesu.

Charles Richards (1835-1919) – USA **
Amerykański inżynier, który przez lata pracował dla firmy Colt’s Patent Fire Arms Co. Wespół z innym pracownikiem Colta Williamem Masonem jest twórcą najsłynniejszego rewolweru XIX w., czyli sławnego “Peacemakera” – Colta SAA (1873).  Pięć lat później (w 1878) znów połączył siły z Masonem i razem zaprojektowali inny znany rewolwer – Colt M1878.
Związany z:
-rewolwer Colt SAA (Peacemaker)
-rewolwer Colt M1878

Arthur Savage (1857-1938) – USA **
Amerykański wynalazca i przedsiębiorca. Zasłynął jako twórca genialnego karabinu dźwigniowego Savage M99, który był produkowany przez ponad 100 lat (do roku 1999). Jest również założycielem (w 1894 roku) istniejącej do dziś firmy produkującej świetną broń, czyli Savage Arms. Do jego innych znaczących wynalazków należą opony radialne oraz współczesny zewnętrzny magazynek pudełkowy (patent z 1908) używany obecnie w wielu współczesnych karabinach.
Związany z:
-karabin M1892
-karabin M1895
-karabin Savage M99
-nabój .303 Savage

Elbert Searle (1865-1936) – USA *
Amerykański konstruktor  broni. W 1905 roku Elbert Hamilton Searle opatentował projekt pistoletu samopowtarzalnego działającego na zasadzie odrzutu zamka półswobodnego. W 1907 roku na podstawie projektu Searle’a powstał w zakładach Savage Arms Company prototyp nowego pistoletu. W następnych latach pistolety Savage Model 1907 zostały wprowadzone do uzbrojenia kilku departamentów amerykańskiej policji, a także stały się popularną bronią straży bankowych. Pistolety Savage M1907 były także używane przez wyższych oficerów amerykańskiej armii jako broń prywatna. Po wybuchu I wojny światowej dużą partię pistoletów M1907 zakupiła armia francuska.
Związany z:
-pistolet Savage model 1907

Christian Sharps (1810-1874)- USA *
Amerykański rusznikarz i wynalazca karabinów ładowanych odtylcowo. Jego karabin – Model 1849, wyprodukowany przez A.S. Nippes & Co, zapoczątkował serię broni, które weszły do wyposażenia armii USA, stając się jednymi z lepszych karabinów wyborowych. Model 1859 należał do tzw. karabinów wyborowych swoich czasów i był szeroko używany na Dzikim Zachodzie. W karabiny Sharpsa wyposażone zostały również dwa pułki tzw. „strzelców wyborowych” pułkownika Hirama Berdana podczas Wojny Secesyjnej. Z racji tego, że używali oni karabinów Sharpsa byli nazywani „sharpshooters”. Obecnie wyraz ten oficjalnie w języku angielskim oznacza strzelca wyborowego.
Związany z:
-karabin Sharpsa

Horace Smith (1808-1893) – USA ***
Amerykański wynalazca i konstruktor broni strzeleckiej, współzałożyciel jednej z najsłynniejszych firm produkujących broń strzelecka na świecie, czyli Smith & Wesson. W 1852 podjął pracę w firmie Allen, Brown i Luther w Worcester, specjalizującej się w produkcji broni. Tu poznał Daniela Wessona i Tylera Henry’ego. Wraz z Wessonem rozpoczął produkcję pistoletów powtarzalnych, pod nazwą Smith & Wesson, opatentowanych 14 lutego 1854 roku. Wspólnie z Wessonem 8 sierpnia 1854 wynaleźli nowy nabój. W 1855 przystąpił wraz z Wessonem do spółki Volcanic Repeating Arms, która zbankrutowała w maju 1857 roku. Ogłoszenie bankructwa przedsiębiorstwa nie spowodowało przerwania działalności. Smith i Wesson założyli nową spółkę w Springfield, które istnieje do dziś. Zakupili oni budynki oraz niezbędne urządzenia do produkcji broni i zaczęli produkować małe 0,22-calowe rewolwery, ładowane nabojami z łuskami metalowymi. Przyniosły one firmie spore sukcesy i zapewniły dalszy rozwój.
Związany z:
-rewolwer S&W Model 1
-rewolwer S&W Model 2
-rewolwer S&W Model 3
-nabój .22 Short
-nabój .32 S&W
-nabój .38 S&W

Christopher Spencer (1833-1922) – USA *
Amerykański wynalazca, inżynier i rusznikarz. W swoim dorobku z zakresu broni palnej posiada karabin powtarzalny (nazwany od jego nazwiska karabinem Spencera). Otrzymał na niego patent w 1860 roku i był to w zasadzie pierwszy na świecie naprawdę funkcjonalny repetier i pierwsza broń skutecznie wykorzystująca naboje bocznego zapłonu. Był powszechnie używany przez armię Unii podczas Wojny Secesyjnej. Był uczniem Samuela Colta.
Związany z:
-karabin Spencera

William Tranter (1816-1890) – Wielka Brytania *
Angielski konstruktor broni palnej. Zasłynął jako twórca popularnego rewolweru kapiszonowego w późnych latach 50 tych XIX wieku. Produkował również własną wersję rewolweru Beaumont Adams, znanego jako rewolwer Tranter-Adams -Kerr. Założył również znaną fabrykę, w której wytwarzał swoje rewolwery (przetrwała do 1961 roku).
Związany z:
-rewolwer Tranter
-rewolwer Tranter-Adams -Kerr
-rewolwer M1879

Paul Vieille (1854-1934) – Francja *
Francuski chemik, który w roku 1884 wynalazł bezdymny proch nitrocelulozowy. Zastąpił proch czarny, znacznie lepiej spełniając funkcję materiału, którego spalanie pozwala uzyskać gazy rozpędzające pociski w broni lufowej.

Johann Vetterli (1822-1882) – Szwajcaria *
Szwajcarski konstruktor broni, który w roku 1867 skonstruował zamek cylindryczny przystosowany do scalonych nabojów w metalowych łuskach. W konstrukcji swojej broni – karabin Vetterli wykorzystał koncepcję magazynka rurowego. Karabin jego konstrukcji był używany przez armię szwajcarską, a jego zmodernizowana wersja – karabin M1871 również przez armię włoską.
Związany z:
-karabin Vetterli Modell 1869/71
-karabin Vetterli M1871

Philip Webley (1812-1888) – Wielka Brytania *
Brytyjski konstruktor i przedsiębiorca. Wraz z bratem Jamesem założyli w 1835 roku w Birmingham spółkę produkującą broń. W roku 1873 drogi braci rozeszły się. Philip jeszcze w tym samym roku uzyskał patent rewolwer z mechanizmem spustowym podwójnego działania i rozpoczął jego produkcję, lecz bez powodzenia. Firma (od 1857 roku nosząca nazwę Philip Webley & Sons a od roku 1897 po połączeniu z dwiema innymi spółkami Webley & Scott) produkowała wiele rodzajów uzbrojenia. To w niej powstał np. słynny rewolwer Bulldog. Kilka innych rewolwerów Webley’a zostało przyjętych na uzbrojenie armii i policji w różnych krajach. Firma ta istnieje do dziś i należy do najbardziej znanych na świecie.
Związany z:
-rewolwer Longspur
-rewolwer Webley RIC
-rewolwer Webley British Bulldog

Josef Werndl (1831-1889) – Austria *
Austriacki wynalazca, konstruktor i producent broni. W lipcu 1867 Josef uzyskał patent na nowy, odtylcowy system ładowania wraz z zamkiem karabinowym i zwyciężył Remingtona w konkursie na nowy typ karabinu dla armii Austro-Węgier (karabin Werndl M1867). Uzyskał zamówienie na 100 tysięcy karabinów nowego typu (zwiększone następnie o 150 tysięcy karabinów) i zwiększył zatrudnienie w fabryce do 6 tysięcy osób. W 1869 fabryka zmieniła nazwę na Ősterreichische Waffenfabrik AG. Dzisiaj to znana na całym świecie firma Steyr-Mannlicher.  Josef Werndl zgromadził wokół siebie całą plejadę wynalazców i konstruktorów broni. Współpracowali z nim: Karl Holub, Anton Spitalsky, Otto Schőnauer, Alfred von Kropatschek i Ferdinand Mannlicher.
Związany z:
-karabin Werndl M1867
-nabój 11×58mmR Werndl

Daniel Wesson (1825-1906) – USA **
Amerykański wynalazca i konstruktor broni strzeleckiej, współzałożyciel przedsiębiorstwa Smith & Wesson, które jest największym w Stanach Zjednoczonych i jednym z największych na świecie przedsiębiorstw produkujących broń palną. Rusznikarstwem zajmował się już w wieku 18 lat, najpierw w zakładzie brata, potem w firmie Allen, Brown & Luther, gdzie poznał swojego późniejszego wspólnika H.Smitha i innego znanego konstruktora T.Henry’ego. Znacząco przyczynił się do rozwoju i popularności rewolwerów i kilku znanych do dziś nabojów.

Rollin White (1817-1892) – USA *
Amerykański rusznikarz, który wynalazł współczesny bęben rewolwerowy, dzięki któremu zaczęto produkować rewolwery na amunicję zespoloną.

William Whiting (1864-1924) – Wielka Brytania *
Brytyjski konstruktor broni. Mało znany, gdyż wszystkie egzemplarze jego broni są powszechnie znane jako produkty uznanej firmy Webley&Scott, dla której Whiting przez długie lata (ponad 40) pracował. Ma na swoim koncie 34 patenty oraz jest autorem kilku znanych pistoletów ze stajni Webley’a.
Związany z:
-pistolet .32 Webley automatic

Joseph Whitworth (1803-1887) – Wielka Brytania *
Brytyjski konstruktor i inżynier. Opracował szereg dział artyleryjskich z lufami o bruzdowych przewodach. W roku 1854 zaprojektował karabin z lufą poligonalną, który został odrzucony przez armię brytyjską, ale pewną ich część zakupili konfederaci do wykorzystania podczas wojny secesyjnej.
Związany z:
-karabin Withwortha

Oliver Winchester (1810-1880) – USA ***
Amerykański przedsiębiorca i producent broni. Jest twórcą jednej z najbardziej znanych na świecie firm produkujących broń. Podobnie jak jego kolega po fachu Samuel Colt, dzięki niemu światło dzienne ujrzała cała masa kultowych dzisiaj konstrukcji. Bronią palną zaczął się interesować od roku 1855, gdy zakupił część udziałów w firmie Volcanic Repeating Firearms Company, gdzie zorganizował dział produkcji broni opartej na patentach H.Smitha i D.B.Wessona. Po bankructwie tej firmy wykupił jej akcje w całości i założył nową spółkę pod nazwą New Haven Arms Company. W 1858 zatrudnił znanego konstruktora B.T.Henry’ego, który dwa lata później opracował słynny karabin znany dziś jako Henry mod. 1860. Broń ta odniosła ogromny sukces na rynku. W 1866 roku Winchester dokonał ponownej reorganizacji w firmie, która przyjęła nazwę Winchester Repeating Arms Company. Pierwszym wyprodukowanym w tej firmie egzemplarzem broni był zmodernizowany Henry-Winchester mod 1866. Następnym był słynny Winchester 73 wprowadzony na rynek w roku 1873.

Robert Wogdon (1737-1813) – Wielka Brytania *
Angielski rusznikarz zajmujący się produkcją broni skałkowej. Wraz ze swoim wspólnikiem Johnem Bartonem założył w 1795 roku w Londynie firmę Wogdon&Barton. Zasłynął z produkcji wysokiej klasy pistoletów pojedynkowych.

1 thought on “Ojcowie broni palnej, cz. 3

  1. Avatarmoracz

    Bardzo obrze się to czyta, fajny zwięzły format. Przy sylwetce imć jegomościa „Samuel Pauly (1766-1824) – Francja” wkradł się „czeski błąd” – napisano iż w 1908 opracował metodę produkcji piorunianu rtęci – pewnie chodziło o 1808 rok bo skoro zmarł w 1824 to ciężko, żeby post mortem jeszcze bawił się w laboratorium.

Dodaj komentarz